یک باکتری رایج که معمولاً در دهان و دستگاه گوارش یافت میشود، استرپتوکوکوس آنجینوس، ممکن است در روده افراد مبتلا به سکته مغزی به میزان قابلتوجهی افزایش یابد و با پیشآگهی نامطلوبتر و خطر مرگ و میر بالاتر در این بیماران ارتباط داشته باشد.
به گزارش بخش گوارش رسانه اخبار پزشکی مدنا، این یافتهها بر اساس یک مطالعه مقدماتی بهدستآمدهاند که قرار است در کنفرانس بینالمللی سکته مغزی انجمن سکته مغزی آمریکا در سال 2025 ارائه شود. این کنفرانس که از 5 تا 7 فوریه 2025 در لسآنجلس برگزار خواهد شد، یکی از معتبرترین و برجستهترین گردهماییهای علمی در زمینه مطالعات سکته مغزی و سلامت مغز محسوب میشود. در این همایش، متخصصان برجسته از سراسر جهان گرد هم میآیند تا جدیدترین یافتههای علمی، روشهای درمانی نوین و راهکارهای پیشگیری از سکته مغزی را مورد بحث و بررسی قرار دهند.
شوییچی تونومورا، پزشک و نویسنده اصلی این مطالعه و پزشک ارشد بخش نورولوژی در مرکز ملی مغز و قلب در اوساکا، ژاپن گفت: «در آینده اگر آزمایش سریعی برای تشخیص باکتریهای مضر در دهان و روده وجود داشته باشد، میتوانیم از این اطلاعات برای کمک به محاسبه خطر سکته استفاده کنیم. هدف قرار دادن این باکتریهای خاص مضر دهانی ممکن است به پیشگیری از سکته کمک کند.»
هر فردی تریلیونها باکتری در روده خود دارد که به طور جمعی به نام میکروبیوتای روده شناخته میشوند. همچنین یک جامعه دیگر از باکتریها در دهان وجود دارد که به آن میکروبیوتای دهان گفته میشود. بیشتر این باکتریها اثرات مثبتی بر بدن دارند و به فرآیندهای طبیعی بدن مانند هضم کمک میکنند. با این حال، زمانی که انواع مفید و مضر باکتریها از تعادل خارج میشوند، بیماری ممکن است رخ دهد، همانطور که تونومورا اشاره کرده است.
پیش از این، این محققان دریافتند که باکتری دیگری که باعث پوسیدگی دندان میشود، استرپتوکوکوس موتانس، با خطر بالاتر خونریزی درون مغز مرتبط است. در این مطالعه جدید، که در بزرگترین مرکز سکته مغزی ژاپن انجام شده، محققان تمام باکتریهای قابل شناسایی در بزاق و روده افراد مبتلا به سکته مغزی از هر نوع را کمی کردند و آنها را با افرادی که سکته نداشتند و تحت چکاپ پزشکی منظم قرار داشتند، مقایسه کردند. محققان دریافتند که یک گونه از باکتریها، استرپتوکوکوس آنجینوس، به طور قابل توجهی در بزاق و روده افراد مبتلا به سکته حاد بیشتر از گروه کنترل افراد بدون سکته یافت میشود.
استرپتوکوکوس آنجینوس در روده به طور مستقل با 20% افزایش احتمال سکته پس از کنترل عوامل خطر عروقی مرتبط بود، در حالی که باکتری آناروستایپس هادروس (یک باکتری رودهای که با اثرات مفید مرتبط است) با کاهش خطر 18% و باکتری باکتروئیدس پلِبِیوس (یک باکتری رودهای که در جمعیت ژاپنی رایج است) با کاهش خطر 14% مرتبط بود. در پیگیری دو ساله، بازماندگان سکته مغزی با استرپتوکوکوس آنجینوس در روده خطر مرگ و حوادث قلبی و عروقی عمده بیشتری در طول دو سال نسبت به گروه کنترل داشتند. افزایش خطر مرگ و نتایج ضعیف در بازماندگان سکته مغزی با آناروستایپس هادروس و باکتروئیدس پلِبِیوس مشاهده نشد.
شوییچی تونومورا، نویسنده اصلی این مطالعه، گفت: «یافتههای ما دیدگاههای جدیدی در ارتباط با باکتریهای دهانی و خطر سکته مغزی ارائه میدهند و استراتژیهای بالقوهای برای پیشگیری از سکته را معرفی میکنند. هم استرپتوکوکوس موتانس و هم استرپتوکوکوس آنجینوس باکتریهایی هستند که با تولید اسیدهایی که باعث تخریب مینای دندان میشوند، در پوسیدگی دندانها نقش دارند. این اهمیت پیشگیری از پوسیدگی دندان را که میتواند با کاهش مصرف شکر و استفاده از خمیر دندانهایی که این باکتریها را هدف قرار میدهند، بدست آید، برجسته میکند. حفظ بهداشت دهان و دندان بسیار مهم است.»
محققان امیدوارند مطالعات مشابهی را در افرادی که هنوز سکته نکردهاند اما دارای عوامل خطر سکته هستند، انجام دهند. تونومورا گفت: «گسترش این تحلیل به جمعیتهایی که در معرض خطر سکته هستند برای درک پیامدهای وسیعتر و توسعه استراتژیهای پیشگیرانه برای کسانی که به سکته مغزی حساس هستند، ضروری است.»
چون این مطالعه در جمعیت ژاپنی با نمونهای نسبتاً کوچک (189 بیمار سکته مغزی و 55 شرکتکننده بدون سکته) انجام شده است، یافتهها ممکن است به طور کامل قابل تعمیم به جمعیتهای دیگر یا گروههای بزرگتر و متنوعتر نباشد. تونومورا گفت: «میکروبیوم دهانی و رودهای به شدت تحت تأثیر سبک زندگی قرار دارد. ممکن است در کشورهای دیگر باکتریهای دیگری به عنوان عامل اصلی سکته مغزی شناخته شوند.»
لوئیز دی. مک کالاف، پزشک و متخصص مغز و اعصاب، که در این مطالعه شرکت نکرده است، گفت: «سلامت ضعیف دهان میتواند به التهاب منجر شود و ممکن است خطر سکته مغزی را افزایش دهد. سطوح بالاتر استرپتوکوکوس آنجینوس که در روده بیماران سکته مغزی اخیر یافت شده است، جالب توجه است و این که این سطوح با مرگ و میر بیشتر دو سال پس از سکته مغزی مرتبط است، نشان میدهد که ممکن است در خطر سکته مغزی مداوم نقش داشته باشد.» مککالاف همچنین مقالهای با عنوان “سکته مغزی و میکروبیوم” را در شماره ژانویه 2024 مجله انجمن قلب آمریکا منتشر کرده است.
این مطالعه شامل 250 نفر (میانگین سن 70، 40% زن، همه ژاپنی) بود. 200 بیمار که اخیراً با استفاده از تصویربرداری مغزی، سکته (یا خونریزی یا سکته ناشی از لخته) در هفت روز گذشته تشخیص داده شده بودند با 50 نفر همسن خود که تاریخچه سکته نداشتند و تحت چکاپ پزشکی منظم قرار داشتند، مقایسه شدند. گروه کنترل ممکن است مشکلات پزشکی دیگری مانند فشار خون بالا، دیابت یا کلسترول بالا داشته باشد.
بیماران سکته مغزی در مرکز ملی مغز و قلب در اوساکا، بزرگترین مرکز سکته مغزی ژاپن تحت نظر بودند. کنترلها شرکتکنندگان در مطالعه مبتنی بر جمعیت سویتا بودند که عوامل خطر قلبی و عروقی را در افراد میانهسال و مسنتر بررسی میکند. محققان میکروبیومهای دهانی و رودهای را با استفاده از نمونههای بزاق و مدفوع که از بیماران سکته مغزی و کنترلها در فاصله زمانی ژوئیه 2020 تا ژوئیه 2021 جمعآوری شده بود، تجزیه و تحلیل کردند. در طول یک دوره پیگیری دو ساله، آنها مشاهده کردند که چند نفر از بیماران سکته مغزی مردهاند یا حوادث قلبی و عروقی جدیدی را تجربه کردهاند.
