مطالعهای مقدماتی که قرار است در کنفرانس بینالمللی سکته مغزی انجمن سکته مغزی آمریکا در سال ۲۰۲۵ ارائه شود، نشان میدهد که کشیدن نخ دندان حداقل یک بار در هفته ممکن است با کاهش خطر سکته مغزی ناشی از لخته خون که جریان خون مغز را مسدود میکند و همچنین کاهش خطر بینظمی ضربان قلب مرتبط باشد. این کنفرانس، که از ۵ تا ۷ فوریه ۲۰۲۵ در لسآنجلس برگزار میشود، یکی از مهمترین گردهماییهای جهانی پژوهشگران و متخصصان علوم سکته مغزی و سلامت مغز محسوب میشود.
به گزارش بخش دهان و دندان رسانه اخبار پزشکی مدنا، گزارش اخیر جهانی سلامت نشان میدهد که بیماریهای دهان و دندان، از جمله پوسیدگی درماننشده و بیماریهای لثه، در سال ۲۰۲۲ حدود ۳.۵ میلیارد نفر را تحت تأثیر قرار داده و به عنوان یکی از گستردهترین مشکلات سلامتی در جهان شناخته شدهاند. هدف این مطالعه، بررسی این موضوع بود که کدام رفتار بهداشت دهان نخ دندان کشیدن، مسواک زدن یا مراجعه منظم به دندانپزشک بیشترین تأثیر را در پیشگیری از سکته مغزی دارد.
این مطالعه که با نام خطر آترواسکلروز در جوامع (ARIC) شناخته میشود، یکی از نخستین تحقیقات گسترده در ایالات متحده است که استفاده از نخ دندان در خانه را از طریق پرسشنامهای ساختاریافته در بین بیش از ۶۰۰۰ نفر بررسی کرده است. از میان افرادی که گزارش دادهاند که نخ دندان میکشند، ۴۰۹۲ نفر هرگز سکته مغزی را تجربه نکرده و ۴۰۵۰ نفر نیز به نوعی بینظمی ضربان قلب به نام فیبریلاسیون دهلیزی (AFib) مبتلا نبودند.
در این مطالعه، از شرکتکنندگان در مورد وضعیت فشار خون بالا، دیابت، کلسترول بالا، سیگار کشیدن، شاخص توده بدنی، سطح تحصیلات، عادتهای مسواک زدن و مراجعه به دندانپزشک پرسیده شد. طی ۲۵ سال پیگیری، ۴۳۴ شرکتکننده دچار سکته مغزی شدند که شامل ۱۴۷ مورد سکته ناشی از لخته در شریانهای بزرگ مغز، ۹۷ مورد سکته ناشی از لختههای منشاء قلبی و ۹۵ مورد ناشی از سخت شدن شریانهای کوچک بود. علاوه بر این، ۱۲۹۱ نفر دچار فیبریلاسیون دهلیزی شدند.
تحلیل نتایج نشان داد که:
- نخ دندان کشیدن با کاهش ۲۲ درصدی خطر سکته مغزی ایسکمیک، ۴۴ درصدی خطر سکته کاردیوامبولیک (لختههای خونی که از قلب به مغز منتقل میشوند) و ۱۲ درصدی خطر فیبریلاسیون دهلیزی همراه است.
- کاهش خطر مشاهدهشده، مستقل از مسواک زدن منظم و مراجعه به دندانپزشک بود.
- افزایش دفعات نخ دندان کشیدن با کاهش بیشتر خطر سکته مرتبط بود.
- استفاده از نخ دندان همچنین با کاهش خطر پوسیدگی دندان و بیماریهای لثه همراه بود.
محققان از کاهش موارد بینظمی ضربان قلب (AFib) شگفتزده شدند. فیبریلاسیون دهلیزی شایعترین نوع بینظمی ضربان قلب است که میتواند منجر به سکته مغزی، نارسایی قلبی یا سایر عوارض قلبی-عروقی شود. بر اساس آمار منتشر شده از سوی انجمن قلب آمریکا، پیشبینی میشود تا سال ۲۰۳۰ بیش از ۱۲ میلیون نفر در ایالات متحده به این بیماری مبتلا شوند.
دکتر سوویک سن، نویسنده اصلی این مطالعه و رئیس دپارتمان مغز و اعصاب در بیمارستان پریزما هلث ریچلند و دانشکده پزشکی دانشگاه کارولینای جنوبی، در این باره گفت: «رفتارهای بهداشت دهان و دندان با التهاب و سخت شدن شریانها مرتبط هستند. نخ دندان کشیدن ممکن است با کاهش عفونتهای دهانی و التهاب، خطر سکته مغزی را کاهش دهد و همچنین به تشویق سایر عادتهای سالم منجر شود. بسیاری از افراد اظهار داشتهاند که مراقبت از دندان پرهزینه است، اما نخ دندان کشیدن عادتی سالم، مقرونبهصرفه و در دسترس برای همه افراد است.»
از جمله محدودیتهای این مطالعه این است که دادهها بر اساس پاسخهای پرسشنامهای جمعآوری شدهاند و پیگیری ۲۵ ساله بیشتر بر نتایج سکته مغزی و بیماری قلبی متمرکز بوده است. هیچ پیگیری مداومی در مورد عادتهای نخ دندان کشیدن یا سایر رفتارهای بهداشت دهان و دندان انجام نشده است.
دانیل تی. لکلند، استاد اپیدمیولوژی و مدیر بخش علوم اعصاب ترجمهای و مطالعات جمعیتی در دانشکده پزشکی دانشگاه کارولینای جنوبی، که در این مطالعه مشارکت نداشته است، گفت: «این پژوهش اطلاعات بیشتری در مورد رفتارهای بهداشت دهان که ممکن است با خطر سکته مغزی مرتبط باشند، ارائه میدهد. با تحقیقات بیشتر، ممکن است این رفتارها در میان عوامل خطر کلیدی سلامت قلب و عروق، مانند رژیم غذایی، فعالیت بدنی، مواجهه با نیکوتین، خواب، شاخص توده بدنی، فشار خون، قند خون و چربی خون قرار گیرند.»
این مطالعه از سال ۱۹۸۷ آغاز شده و همچنان در حال انجام است. از میان ۶۲۵۸ شرکتکننده، ۸۲ درصد سفیدپوست و ۱۸ درصد سیاهپوست بودهاند. میانگین سنی آنها ۶۲ سال و ۵۵ درصد از آنها زن بودهاند. افرادی که دچار از دست دادن کامل دندانها، ایمپلنتهای دندانی، بیماری قلبی، پیوند عضو، مفاصل مصنوعی، دریچه یا استنت قلبی یا جراحیهای بزرگ بودند، از شرکت در مطالعه مستثنی شدهاند.
