یک برنامه ورزشی پیادهروی با شدت فزاینده که همراه با فیزیوتراپی استاندارد اجرا میشود، کیفیت زندگی و توانایی حرکتی بازماندگان سکته مغزی را به طور قابل توجهی بهبود میبخشد.
به گزارش بخش طب فیزیک رسانه اخبار پزشکی مدنا، این یافتهها در یک مطالعه مقدماتی که قرار است در کنفرانس بینالمللی سکته مغزی انجمن سکته مغزی آمریکا ۲۰۲۵ ارائه شود، مطرح خواهد شد. این کنفرانس که از ۵ تا ۷ فوریه ۲۰۲۵ در لسآنجلس برگزار میشود، یکی از مهمترین گردهماییهای جهانی برای پژوهشگران و متخصصان علوم مرتبط با سکته مغزی و سلامت مغز است. بازیابی توانایی راه رفتن، بخش مهمی از روند بهبودی پس از سکته مغزی محسوب میشود. دستورالعملهای سال ۲۰۱۶ انجمن سکته مغزی آمریکا در زمینه توانبخشی بزرگسالان توصیه میکنند که افرادی که از نظر پزشکی پایدار هستند و میتوانند روزانه سه ساعت و پنج روز در هفته در جلسات توانبخشی شرکت کنند، باید تحت مراقبت مراکز توانبخشی بستری قرار گیرند.
با وجود این توصیهها، اجرای برنامههای ورزشی ساختاریافته و تدریجی که شدت کافی برای توانبخشی داشته باشند، همچنان با چالشهایی روبهرو است. ورزشهای هدفمند و به تدریج دشوارتر، همراه با استفاده از دستگاههای پوشیدنی برای پایش شدت تمرین، میتوانند به افراد کمک کنند تا سطح ایمن و مؤثری از فعالیت را حفظ کنند. این امر برای سازگاری و ترمیم مغزی (نوروپلاستیسیته) که توانایی مغز در التیام و تطبیقپذیری است، بسیار حیاتی است. مهمترین دوره تغییرات مغزی در ماههای ابتدایی پس از سکته رخ میدهد و نتایج مطالعه ما نشان میدهد که این روش در مرحله اولیه توانبخشی، نتایج مثبتی دارد.
در این پژوهش که در ۱۲ مرکز تخصصی سکته مغزی در سراسر کانادا انجام شد، ۳۰۶ بیمار که به طور میانگین یک ماه پس از سکته مغزی ایسکمیک (ناشی از لخته خون) یا هموراژیک (ناشی از خونریزی مغزی) در دوره توانبخشی بستری بودند، مورد بررسی قرار گرفتند. در ابتدا از آنها خواسته شد که به مدت شش دقیقه راه بروند. نتایج نشان داد که شرکتکنندگان به طور متوسط میتوانستند ۱۵۲ متر (حدود دو بلوک شهری) را طی کنند.
پژوهشگران سپس یک کارآزمایی تصادفی و کور را اجرا کردند که در آن، شرکتکنندگان به دو گروه تقسیم شدند: گروهی که درمان معمولی را دریافت میکردند و گروهی که تحت پروتکل جدید پیادهروی با شدت فزاینده قرار گرفتند. این پروتکل شامل حداقل ۳۰ دقیقه فعالیتهای تحمل وزن و پیادهروی روزانه بود که به تدریج شدت آن افزایش مییافت. افراد شرکتکننده همچنین یک ساعت هوشمند به دست داشتند که تعداد گامها و ضربان قلب آنها را اندازهگیری میکرد تا سطح شدت فعالیت را کنترل کند. هدف اصلی این برنامه، رسیدن به ۲۰۰۰ گام با شدت متوسط در طی ۳۰ دقیقه و پنج روز در هفته بود.
در این مطالعه، تمامی مراکز در ابتدا از روش درمانی معمولی استفاده میکردند، سپس ۱۶۲ شرکتکننده همچنان تحت مراقبت معمول قرار گرفتند و ۱۴۴ نفر تحت پروتکل جدید پیادهروی قرار گرفتند. تواناییهای جسمی و شناختی و همچنین کیفیت زندگی شرکتکنندگان در ابتدای مطالعه و در زمان ترخیص، یعنی حدود چهار هفته بعد، ارزیابی شد. در این بررسی، عوامل سن، جنسیت و مسافت طی شده در تست اولیه شش دقیقه پیادهروی، لحاظ شد.
نتایج نشان داد گروهی که تحت پروتکل پیادهروی با شدت بالا قرار داشتند، به طور میانگین ۴۳.۶ متر (۱۴۳ فوت) بیشتر از گروه درمان معمولی در تست شش دقیقه پیادهروی بهبود داشتند. این گروه همچنین در معیارهای کیفیت زندگی، تعادل، تحرک و سرعت راه رفتن، پیشرفت چشمگیری را تجربه کردند.
دکتر جنیس انگ، از نویسندگان این مطالعه و متخصص توانبخشی سکته مغزی در دانشگاه بریتیش کلمبیا، اظهار داشت: «پیشرفت بزرگ این مطالعه این بود که تمامی درمانگران مراکز سکته مغزی را در ۱۲ مرکز تحت آموزش قرار دادیم. این درمانگران، غربالگری ایمنی را انجام دادند و شرایط بیماران را برای اجرای این پروتکل ارزیابی کردند. ما میخواستیم ببینیم که اگر این پروتکل را به عنوان یک روش استاندارد در سیستم مراقبتی مراکز درمانی اجرا کنیم، چه اتفاقی میافتد. این یک آزمایش موفقیتآمیز و مبتنی بر شرایط واقعی بود.»
دکتر پریتی راگاوان، رئیس کمیته توانبخشی و بهبودی انجمن سکته مغزی آمریکا و استاد توانبخشی پزشکی در دانشگاه جانز هاپکینز، درباره اهمیت این مطالعه گفت: «تغییر روشهای درمانی در عمل بسیار دشوار است. اما این پژوهش نشان میدهد که چنین تغییری میتواند در واحدهای توانبخشی بستری، در زمانی که مغز بیشترین قابلیت سازگاری را دارد، عملی شود. این پروتکل نه تنها استقامت بیماران را افزایش داد، بلکه میزان ناتوانی پس از سکته را نیز کاهش داد. این دادهها برای روند بهبودی بیماران سکته مغزی بسیار امیدبخش است.»
با این حال، این مطالعه محدودیتهایی نیز داشت. برای مثال، تنها بیمارانی در آن شرکت کردند که میتوانستند حداقل پنج گام بردارند، حتی اگر نیاز به کمک یک فرد دیگر داشتند. به همین دلیل، برخی از بیماران که حتی با کمک نیز قادر به راه رفتن نبودند، در این کارآزمایی حضور نداشتند.
این پژوهش شامل ۳۰۶ بیمار با میانگین سنی ۶۸ سال بود (۱۸۸ مرد و ۱۱۸ زن)، که به طور میانگین ۲۹ روز از سکته مغزی آنها گذشته بود. محققان از یک طراحی مطالعه جدید به نام کارآزمایی Step Wedge استفاده کردند که یک مطالعه تصادفی و کور در ۱۲ مرکز تخصصی سکته مغزی در کانادا، بین سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲ بود. فیزیوتراپیستها این پروتکل پیادهروی با شدت فزاینده را در چهار هفته اول بستری بیماران اجرا کردند، زمانی که بیماران به طور میانگین یک ماه پس از سکته در بیمارستان حضور داشتند.
آزمون شش دقیقه پیادهروی در ابتدای مطالعه و پس از چهار هفته اجرا شد تا اثربخشی این پروتکل ارزیابی شود. تمامی درمانگران هر مرکز، این پروتکل را برای بیماران خود اجرا کردند و مسئولیت آموزش درمانگران جدید و ادامه روند اجرا بر عهده مرکز بود. این یافتهها نشان میدهند که اجرای برنامههای ورزشی با شدت بالا در دوران توانبخشی اولیه میتواند تحرک و کیفیت زندگی بازماندگان سکته مغزی را بهبود بخشد و گامی مؤثر در کاهش ناتوانی آنها باشد.
