برخلاف بسیاری از کشورهای جهان که در طول همهگیری کووید ۱۹ قرنطینههای سختگیرانهای را اعمال کردند، مقامات ژاپن به جای اعمال محدودیتهای اجباری، توصیههای بهداشتی صادر کردند و بر پایبندی داوطلبانه شهروندان به این دستورالعملها تکیه داشتند. اکنون پژوهشگران ژاپنی بررسی کردهاند که این رویکرد چگونه بر روانشناسی عمومی و رفتارهای مرتبط با سلامت در طول و پس از همهگیری تأثیر گذاشته است.
به گزارش بخش اپیدمیولوژی رسانه اخبار پزشکی مدنا، بر اساس یک نظرسنجی پیمایشی در ۳۰ مرحله، از ژانویه ۲۰۲۰ تا مارس ۲۰۲۴، انجام شده است. این پژوهش تأثیر اعلام وضعیت اضطراری در ژاپن بر رفتارها و ادراک عمومی را مورد بررسی قرار داده است. دولت ژاپن در طول همهگیری کووید ۱۹ وضعیت اضطراری اعلام کرد، اما میزان محدودیتها در مناطق مختلف کشور بسته به شدت شیوع ویروس متفاوت بود.
می یاماگاتا، نویسنده اصلی این پژوهش، در اینباره میگوید: «ما دریافتیم که علیرغم تفاوتهای منطقهای در سیاستهای محدودکننده از آوریل ۲۰۲۰، تفاوت مشخصی در تغییرات رفتارهای بهداشتی، فعالیتهای اجتماعی یا ادراک ریسک در مناطق مختلف مشاهده نشد. این یافته نشان میدهد که اثرات سرایتی قابل توجهی بین مناطقی که تحت وضعیت اضطراری بودند و سایر مناطق وجود داشته است، چه از طریق شبکههای اجتماعی و اطلاعاتی مشترک، چه از طریق رسانهها.»
محققان این پژوهش، دادههای حدود ۱,۲۰۰ شهروند ژاپنی را که طی بیش از چهار سال، از زمان آغاز همهگیری، بهطور مداوم مورد بررسی قرار گرفته بودند، تحلیل کردند. میچیو موراکامی، از نویسندگان مطالعه، توضیح میدهد: «آگاهی مردم نسبت به خطرات کووید-۱۹ پس از اعلام وضعیت اضطراری در برخی مناطق افزایش یافت. همچنین مشاهده کردیم که رفتارهای بهداشتی مانند استفاده از ماسک و ضدعفونی کردن دستها به میزان قابل توجهی افزایش یافت. حتی پس از لغو وضعیت اضطراری در اواخر ماه می ۲۰۲۰، مردم برای مدتی به این رفتارهای بهداشتی پایبند ماندند.»
در ماه می ۲۰۲۳، دولت ژاپن وضعیت قانونی کووید۱۹ را رسماً به سطحی معادل آنفلوآنزای فصلی کاهش داد. در این پژوهش، تأثیر این تغییر سیاستی بر نگرش و رفتار شهروندان نیز مورد بررسی قرار گرفت. آساکو میورا، نویسنده ارشد این مطالعه، در این زمینه میگوید: «ما دریافتیم که سیاست کاهش محدودیتها چندین اثر قابل توجه داشته است. پس از اجرای این سیاست، ترس مردم از ابتلا به کووید کاهش یافت و احتمال رعایت رفتارهای بهداشتی، از جمله استفاده از ماسک، کمتر شد. نکته جالب این بود که در این مرحله، افراد بالای ۴۲ سال کمتر از جوانترها از ماسک استفاده میکردند. این پدیده ممکن است ناشی از سوگیری خوشبینی در میان افراد مسن باشد، به این معنا که آنها بهطور ذهنی شانس خود را در مواجهه با عفونت بهتر از دیگران ارزیابی میکردند.»
با توجه به اینکه بعید به نظر میرسد همهگیری کووید-۱۹ آخرین بحران بهداشت عمومی جهانی باشد، تجربیات ژاپن در مدیریت این بحران از طریق جلب همکاری داوطلبانه شهروندان میتواند درسهای ارزشمندی برای آینده در بر داشته باشد.
