پوکی استخوان یک بیماری پیشرونده است که در آن روند تخریب استخوان سریعتر از بازسازی آن اتفاق میافتد. این عدم تعادل باعث میشود استخوانها بهتدریج ضعیف و شکننده شوند و در نهایت، خطر شکستگی افزایش یابد. این بیماری بهویژه در ستون فقرات، لگن و مچ دست تأثیرگذار است و میتواند منجر به ناتوانیهای جدی شود.
به گزارش رسانه اخبار پزشکی مدنا، با وجود آگاهی عمومی از این بیماری، دومینیک پیولتی، رئیس آزمایشگاه ارتوپدی بیومکانیکی در دانشکده مهندسی EPFL، تأکید میکند که تأثیرات اقتصادی و اجتماعی شکستگیهای ناشی از پوکی استخوان اغلب نادیده گرفته میشود. او معتقد است که این عارضه نهتنها هزینههای درمانی سنگینی را به سیستمهای بهداشتی تحمیل میکند، بلکه کیفیت زندگی بیماران را نیز بهشدت تحت تأثیر قرار میدهد.
پیولتی در این باره میگوید: «در صورت عدم اجرای اقدامات پیشگیرانه مؤثر، حدود ۴۰ درصد از زنان ۵۰ ساله و بالاتر حداقل یک شکستگی مهم ناشی از پوکی استخوان را تجربه خواهند کرد، این رقم در مردان حدود ۲۰ درصد است. علاوه بر این، بسیاری از افراد شدت این بیماری را درک نمیکنند. در سالمندان، شکستگی گردن استخوان ران (نزدیک لگن) در سال نخست پس از وقوع، دارای نرخ مرگومیر ۲۰ درصدی است و بیش از نیمی از افراد مبتلا، هرگز قادر به بازگشت به فعالیتهای پیش از شکستگی نخواهند بود.»
تشخیص پوکی استخوان معمولاً با تجویز داروهای سیستمیک همراه است که یا سرعت تجزیه استخوان قدیمی را کاهش میدهند (ضدکاتابولیک) یا تولید استخوان جدید را افزایش میدهند (آنابولیک). اما هر دو روش درمانی ممکن است تا یک سال طول بکشد تا اثرگذاری خود را نشان دهند، که در این مدت، بیماران همچنان در معرض خطر شکستگی قرار دارند.
در همین راستا، پیولتی و همکارانش در استارتاپ flowbone در EPFL موفق به توسعه یک هیدروژل تزریقی شدهاند که با هدف افزایش سریع و موضعی تراکم استخوان عمل میکند. این تیم، با همکاری وینسنت استادلمن از کلینیک Schulthess در زوریخ، اخیراً یک روش درمانی جدید را معرفی کردهاند که این تزریقهای هیدروژلی را با داروهای سیستمیک سنتی ترکیب میکند. نتایج این پژوهش که در ژورنال Bone منتشر شده است، نشان میدهد که این روش باعث افزایش تراکم استخوان در پای موشهایی که دچار تحلیل استخوان شدهاند، تا ۴ تا ۵ برابر میشود.
پیولتی در توضیح این روش جدید میگوید: «ما برای نخستین بار نشان دادهایم که ترکیب یک داروی سیستمیک با تزریق موضعی هیدروژل ما، میتواند افزایش سریع تراکم استخوان را به همراه داشته باشد و از این رو، پتانسیل تحول در پیشگیری از شکستگیهای ناشی از پوکی استخوان را دارد.»
اکثر درمانهای فعلی پوکی استخوان بهصورت سیستمیک هستند و گزینههای درمانی موضعی، محدود به خمیرهایی هستند که پس از استفاده، سفت شده و مانند سیمان عمل میکنند. اما هیدروژل تزریقی توسعهیافته در EPFL و flowbone از اسید هیالورونیک و نانوذرات هیدروکسیآپاتیت ساخته شده و بهگونهای طراحی شده است که ترکیبات معدنی طبیعی استخوان را شبیهسازی کند.
نتایج این مطالعه نشان داد که تزریق مستقل این هیدروژل، بدون نیاز به درمان سیستمیک، بهتنهایی قادر به افزایش ۲ تا ۳ برابری تراکم استخوان در ناحیه هدف است. اما تأثیر قدرتمندتر زمانی مشاهده شد که موشها تحت درمان ترکیبی قرار گرفتند، یعنی دریافت درمان آنابولیک سیستمیک (هورمون پاراتیروئید) همراه با تزریق هیدروژل ترکیبشده با داروی ضدکاتابولیک زولدرونات. در این حالت، تراکم استخوان در ناحیه تزریق تا ۴.۸ برابر در فاصله زمانی تنها ۲ تا ۴ هفته افزایش یافت.
پیولتی در جمعبندی این یافتهها میگوید: «نتایج ما نشان میدهد که استفاده از هیدروژلهای تزریقی با قابلیت انتقال موضعی داروهای ضدکاتابولیک، میتواند درمانهای سیستمیک را تکمیل کند و به افزایش سریع تراکم استخوان در نواحی حساس کمک کند.»
او در ادامه توضیح میدهد که تیم flowbone اکنون در انتظار تأییدیههای نظارتی برای آغاز مطالعات بالینی بر روی بیماران انسانی است. «ما امیدواریم که چنین مطالعهای به ما اجازه دهد تا مزایای هیدروژل خود را در مواردی که بیماران نیاز به افزایش سریع تراکم استخوان دارند، مانند حمایت از ایمپلنتهایی که در استخوانهای ضعیف قرار میگیرند، اثبات کنیم. در گام بعدی، قصد داریم بر اساس این شواهد، درمانهایی را توسعه دهیم که بهطور گسترده برای پیشگیری از شکستگیهای ناشی از پوکی استخوان مورد استفاده قرار گیرند.»
