مطالعهای جدید که در ژورنال غدد درونریز و متابولیسم بالینی وابسته به انجمن غدد درونریز منتشر شده است، نشان میدهد که نوسانات مکرر وزن، که به رژیمهای یویو معروف است، خطر ابتلا به بیماری کلیوی را در افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ به میزان قابل توجهی افزایش میدهد. این افزایش خطر مستقل از شاخص توده بدنی (BMI) و سایر عوامل خطرساز سنتی است.
به گزارش بخش اندوکرینولوژی و علوم تغذیه رسانه اخبار پزشکی مدنا، رژیم یویو به فرآیند کاهش و افزایش مکرر وزن بدن در طول سالها اطلاق میشود. گزارشها حاکی از آن است که این الگوی تغذیهای در میان ۳۵ درصد از مردان و ۵۵ درصد از زنان رایج است. پیشتر، مطالعات نشان داده بودند که این نوع نوسانات وزنی میتواند خطر ابتلا به بیماریهای قلبیعروقی را در جمعیت عمومی و افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ افزایش دهد. حال، این مطالعه جدید نشان میدهد که چنین الگویی در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۱ نیز به بروز مشکلات کلیوی منجر میشود.
پژوهشگران این مطالعه تأکید کردهاند که این نخستین باری است که ارتباط میان رژیمهای یویو و بروز عوارض کلیوی در افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ شناسایی شده است. برای مدتها، دیابت نوع ۱ بهعنوان بیماریای که عمدتاً در افراد لاغر دیده میشود، شناخته میشد، اما مانند جمعیت عمومی، نرخ چاقی در میان افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ نیز رو به افزایش است.
دکتر ماریون کاموئن، نویسنده اصلی این پژوهش از دانشگاه بیمارستانی بوردو در فرانسه، اعلام کرد: «ما نشان دادیم که نوسانات شدید وزن بدن با افزایش خطر پیشرفت بیماری کلیوی دیابتی (DKD) در افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ مرتبط است و این ارتباط مستقل از عوامل خطرساز سنتی DKD است. تا آنجا که ما اطلاع داریم، این نخستین مطالعهای است که چنین ارتباطی را نشان میدهد.»
این پژوهشگران دادههای مربوط به شاخصهای وزنی ۱٬۴۳۲ شرکتکننده را که در مطالعه دیابت کنترل و عوارض (DCCT) / اپیدمیولوژی مداخلات دیابت و عوارض (EDIC) حضور داشتند، به مدت ۶ سال مورد بررسی قرار دادند. شاخص اصلی برای شناسایی الگوهای رژیم یویو در این مطالعه، معیار نوسان مستقل از میانگین (VIM) بود که میزان نوسانات وزن فرد را نسبت به میانگین وزنی وی اندازهگیری میکند. محققان با استفاده از دادههای مربوط به نوسانات وزنی، شش معیار برای ارزیابی کاهش عملکرد کلیه و پیشرفت بیماری کلیوی مزمن را مورد بررسی قرار دادند. معیار اصلی آنها نرخ برآوردی فیلتراسیون گلومرولی (eGFR) بود که نشاندهنده توانایی کلیهها در تصفیه سموم از خون است.
نتایج نشان داد که افراد با نوسانات وزنی بیشتر، کاهش ۴۰ درصدی در eGFR را نسبت به مقادیر پایه تجربه کردهاند. همچنین، این افراد بیشتر در معرض افزایش متوسط و شدید آلبومینوری قرار داشتند؛ حالتی که در آن پروتئین آلبومین به طور غیرطبیعی در ادرار مشاهده میشود. مقدار زیاد آلبومین در ادرار معمولاً نشانهای از بیماری کلیوی است.
با وجود نتایج واضح این مطالعه، مکانیزمهای فیزیولوژیکی که نوسانات وزن را به افزایش خطر بیماری کلیوی مرتبط میسازند، هنوز به طور کامل مشخص نشدهاند. پژوهشگران چند فرضیه در این زمینه مطرح کردهاند، از جمله اینکه درمان با انسولین، که برای کنترل دیابت نوع ۱ ضروری است، ممکن است در ایجاد نوسانات وزنی نقش داشته باشد. برخی دیگر از محققان نیز معتقدند که رژیمهای یویو میتوانند منجر به افزایش فشار بر قلب و در نتیجه آسیب به کلیهها و عروق خونی شوند. محققان این مطالعه توصیه کردهاند که راهبردهای کاهش وزن در افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ باید بر حفظ وزن پایدار در طولانیمدت تمرکز داشته باشد. آنها تأکید کردهاند که ثبات وزنی میتواند تأثیر مثبتی بر پیامدهای سلامت کلی داشته باشد.
این پژوهش توسط گروهی از محققان برجسته از مراکز تحقیقاتی مختلف در فرانسه انجام شده است، از جمله: دکتر کامل محمدی از بیمارستان دانشگاهی بوردو، دکتر پیِر ژان سولنیه از دانشگاه پواتیه، دکتر سامی حدجاج از موسسه توراکس در نانت، دکتر ژان فرانسوا گوتیه و دکتر ژان پیر ریولین از دانشگاه پاریس، دکتر نیکولا ونتهکلف و دکتر گیلبرتو ولهو از موسسه نکِر در پاریس و دکتر لویی پوتیه از بیمارستان بیشا، وابسته به دانشگاه پاریس.
نتایج این مطالعه تأکید دارد که نوسانات مکرر وزن میتواند بهطور مستقل از سایر عوامل خطرساز، به آسیبهای جدی کلیوی در بیماران دیابت نوع ۱ منجر شود. بنابراین، اتخاذ رویکردهایی برای جلوگیری از نوسانات شدید وزنی میتواند گامی مؤثر در جهت حفظ سلامت کلیه این بیماران باشد.
