محققان دانشگاه راتگرز به این نتیجه رسیدهاند که یک تزریق هفتگی داروی دیابت میتواند جایگزین تزریقهای دردناک روزانه هورمون برای افرادی شود که به نوع نادر و ژنتیکی لیپودستروفی مبتلا هستند. این بیماری باعث میشود بیماران تقریباً فاقد بافت چربی شوند.
به گزارش بخش غدد رسانه اخبار پزشکی مدنا، لیپودستروفی عمومی مادرزادی (CGL) که تنها چند هزار نفر در سراسر جهان به آن مبتلا هستند، منجر به بیماریهای متابولیک شدید، دیابت، مقاومت به انسولین و کاهش طول عمر میشود. در این بیماری، به دلیل نداشتن بافت چربی مناسب برای ذخیرهسازی، چربی در اعضای بدن مانند کبد تجمع مییابد که باعث مقاومت شدید به انسولین و دیابت میشود.
کریستوف بوترنر، رئیس بخش غدد درونریز، متابولیسم و تغذیه در دانشکده پزشکی راتگرز رابرت وود جانسون و نویسنده ارشد مطالعه گفت: «این بیماران به شدت بیمار هستند و با کاهش قابل توجه طول عمر روبهرو هستند به دلیل مقاومت شدید به انسولین.»
در حال حاضر، درمان استاندارد برای CGL شامل تزریقهای روزانه مترلپتین، نسخه مصنوعی هورمون لپتین است که به طور طبیعی فقط توسط بافت چربی تولید میشود. با این حال، تزریقهای روزانه لپتین هم گرانقیمت هستند – هزینهای در حدود صدها هزار دلار در سال – و هم برای بیماران CGL به خصوص دردناک هستند.
سوئتلانا تن، استاد دستیار اطفال و نویسنده اول مطالعه گفت: «وقتی که خودتان را با چیزی مانند انسولین تزریق میکنید، آن را به چربی زیرپوستی تزریق میکنید، اما این بیماران این بافت را ندارند. هر تزریق دردناک است.»
در مطالعه اخیر، محققان بررسی کردند که آیا داروی دیابت و چاقی تیرزپاتید (ماده فعال موجود در Zepbound و Mounjaro) میتواند به بهبود CGL کمک کند، زیرا تیرزپاتید مقاومت به انسولین را بهبود میبخشد. تیرزپاتید از طریق تزریق هفتگی تجویز میشود که میتواند بار و درد مربوط به درمان CGL را کاهش دهد. همچنین، تیرزپاتید بسیار ارزانتر از مترلپتین است.
اولین بیمار، مرد ۲۳ سالهای که به مدت ۲ سال از تزریقهای دردناک روزانه لپتین و انسولین خودداری کرده بود، پس از سه هفته مصرف حداکثر دوز تیرزپاتید، میانگین سطح گلوکز خون او از ۲۵۲ به ۱۲۸ میلیگرم در دسیلیتر کاهش یافت. سطح گلوکز خون او که قبلاً در ۸٪ از اندازهگیریها بین ۷۰ تا ۱۴۰ میلیگرم در دسیلیتر قرار داشت، در ۹۳٪ از اندازهگیریها در سطح سالم باقی ماند که نشاندهنده تقریباً نرمال شدن کامل بدون نیاز به تزریق انسولین بود. دومین بیمار، زن ۶۴ سالهای که به دلیل عدم کنترل گلوکز خون با لپتین به تزریقهای اضافی انسولین نیاز داشت، تنها با تیرزپاتید به سطح نرمال گلوکز خون دست یافت.
بوترنر گفت: «شگفتی اینجا بود که وقتی ما لپتین را متوقف کردیم و تیرزپاتید دادیم، بیمار به خوبی کنترل شد، احتمالاً بهتر از زمانی که لپتین مصرف میکرد. لپتین هورمونی مهم است که فقط توسط بافت چربی تولید میشود و یک تنظیمکننده مهم متابولیسم است، بنابراین درمان با لپتین در بیماران CGL از نظر منطقی احساس میشد. هورمون GLP1 که توسط تیرزپاتید تقلید میشود، در بافت چربی تولید نمیشود و اگرچه تیرزپاتید حساسکننده به انسولین است، ما انتظار نداشتیم که چنین تأثیر قدرتمندی در بیماران CGL داشته باشد.»
در حالی که هم تیرزپاتید و هم لپتین در مغز عمل میکنند، اما این کار را از طریق مسیرهای سیگنالدهی مختلف انجام میدهند و بر نورونهای متفاوت در مناطق مختلف مغز تأثیر میگذارند. این موضوع نشان میدهد که ممکن است سیگنالدهی لپتین و GLP1 بیش از آنچه که تاکنون پیشنهاد شده، همپوشانی داشته باشد. محققان قصد دارند یک آزمایش بزرگتر انجام دهند تا این نتایج اولیه را تأیید کنند، هرچند جذب بیماران کافی با توجه به نادر بودن این بیماری چالشبرانگیز خواهد بود.
اگر این نتایج در مطالعات بزرگتر تأیید شوند، تیرزپاتید میتواند گزینه درمانی آسانتر و احتمالاً ارزانتری را برای بیماران CGL فراهم کند. با این حال، بوترنر گفت که تحقیقات بیشتری برای ارزیابی اثربخشی و ایمنی بلندمدت در این جمعیت خاص بیمار و همچنین در شرایط دیگر نقص لپتین مورد نیاز است.
