افرادی که تحت درمان همودیالیز برای نارسایی کلیه قرار دارند، اغلب دچار درد مزمنی میشوند که کنترل آن با روشهای معمول، از جمله داروهای افیونی، دشوار است. این داروها نهتنها میتوانند عوارض جانبی جدی و وابستگی ایجاد کنند بلکه بسیاری از گزینههای مسکنهای رایج نیز به دلیل تأثیر منفی بر عملکرد کلیه، برای این بیماران مناسب نیستند.
به گزارش بخش نورولوژی رسانه اخبار پزشکی مدنا، مطالعات اخیر نشان داده است که آموزش مهارتهای مقابله با درد (PCST) میتواند به کاهش درد و بهبود کیفیت زندگی این بیماران کمک کند. این روش که بر پایه درمان شناختی رفتاری (CBT) طراحی شده، بیماران را به استفاده از تکنیکهایی مانند کاهش اضطراب، ذهنآگاهی و بازنگری افکار منفی تشویق میکند و در نهایت توانایی آنها را در کنترل درد افزایش میدهد.
دکتر مارک آنرو، رئیس دپارتمان پزشکی داخلی دانشگاه نیومکزیکو، درباره این مطالعه میگوید: «این تحقیق نشان داد که استفاده از درمان شناختی رفتاری (CBT) در بیماران همودیالیزی که از درد مزمن رنج میبرند، مزایای اندک اما قابلتوجهی دارد. این موضوع بهویژه برای این بیماران اهمیت دارد، چراکه گزینههای درمانی برای مدیریت درد در این گروه محدود است و استفاده از داروهای افیونی در آنها با پیامدهای نامطلوبی همراه بوده است.»
این مطالعه کنترلشده و تصادفی، شامل ۶۴۳ شرکتکننده از ۱۶ مرکز پزشکی و ۱۰۳ کلینیک دیالیز در چارچوب کنسرسیوم HOPE بود؛ یک مطالعه چندمرکزی که به بررسی روشهای جدید درمانی برای بیماران دیالیزی میپردازد. آنرو اشاره کرد که در شاخهای از این مطالعه که در دانشگاه نیومکزیکو انجام شد، ۲۲ نفر از ساکنان این ایالت که بسیاری از آنها از بومیان آمریکا بودند مشارکت داشتند. ایالت نیومکزیکو نقش مهمی در این آزمایش ایفا کرد. ما بهعنوان هسته اصلی ارزیابی نتایج مطالعه عمل کردیم و در کنار آن، اقدام به جذب بیماران از کلینیکهای روستایی کردیم، با تمرکز بر جمعیتهایی که معمولاً کمتر در تحقیقات نماینده دارند.
بسیاری از عوامل میتوانند در ایجاد درد مرتبط با دیالیز نقش داشته باشند. بیماران دیالیزی عموماً افراد مسنتری هستند که با مشکلاتی مانند آرتروز، دیابت، نوروپاتی محیطی و کمردرد مواجهاند. آنرو در این زمینه توضیح داد: «حتی خود فرایند دیالیز نیز میتواند بهطور مستقیم یا غیرمستقیم در ایجاد درد نقش داشته باشد، مانند تأثیر سموم اورمیک در جریان خون. همچنین، فرآیند مراجعه مداوم به دیالیز و وارد شدن سوزن به بازو میتواند برای برخی بیماران دشوار باشد.»
پزشکان نیز در درمان این نوع درد با چالشهایی روبهرو هستند، زیرا بیماران دچار نارسایی کلیه هستند. آنها گفتند: «ما تمایل چندانی به استفاده از داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی نداریم و بهطور کلی نیز از تجویز افیونها پرهیز میکنیم. برخی از این داروها نسبت به بقیه ایمنتر هستند، اما بسیاری از آنها از طریق کلیه دفع میشوند، که این موضوع محدودیتهای زیادی ایجاد میکند.»
نیمی از شرکتکنندگان در این مطالعه بهصورت تصادفی در گروهی قرار گرفتند که مداخله آموزش مهارتهای مقابله با درد (PCST) را دریافت کردند، درحالیکه نیمی دیگر مراقبتهای معمول را ادامه دادند. مداخله PCST شامل جلسات ۴۵ دقیقهای مشاوره با مربیان، از طریق تماس تلفنی یا ویدئویی، به مدت ۱۲ هفته بود. پس از آن، شرکتکنندگان به مدت ۱۲ هفته دیگر در جلسات تعاملی خودکار روزانه از طریق پاسخ صوتی تلفنی شرکت کردند تا روند پیشرفت آنها تحت نظر باشد.
محتوای آموزشی این برنامه شامل ماژولهایی درباره اضطراب مرتبط با درد، استرس، مشکلات خواب و همچنین درمان شناختی-رفتاری، ذهنآگاهی، آموزش درباره درد و تمرینهای تجربی بود، با هدف نهایی افزایش خودکارآمدی بیماران در استفاده از مهارتهای مقابلهای آموختهشده.
آنرو این روش را به یک دستورالعمل آشپزی تشبیه کرده و میگوید: «این برنامه مثل یک دستور غذا با ۱۲ جزء مختلف است. بیماران درباره استراتژیهای مقابله با درد صحبت میکنند، روی تغییر دیدگاه و محدود کردن تفکرات فاجعهبار تمرکز میکنند. مدیتیشن ذهنآگاهی انجام میدهند و سپس درباره اضطراب، افسردگی و روشهای پیشگیری از بازگشت به عادات منفی گفتگو میشود.»
نتایج این تحقیق نشان داد که بیمارانی که در گروه مداخله PCST شرکت داشتند، بهبودهای اندکی اما معنادار در میزان تأثیر درد بر فعالیتهای روزمره خود تجربه کردند. آنرو این مطالعه را نمونهای از تأثیر تحقیقات بر بهبود مراقبتهای بالینی دانسته و میگوید: «اهمیت این موضوع این است که اگر یک بیمار با درد مزمن به کلینیک مراجعه کند، بهجای تجویز داروهای افیونی، میتوان او را به یک روانشناس متخصص در درمان شناختی-رفتاری ارجاع داد تا بتواند از این روش استفاده کند. اینکه چنین نتایجی منتشر شده و بتوانیم جایگزینهایی غیر از داروهای افیونی برای بیماران دیالیزی ارائه دهیم، یک پیشرفت قابلتوجه است.»
