پژوهشگران دانشگاه تورنتو نسبت به مصرف بالای غذاهای فوق فرآوریشده در میان کودکان پیشدبستانی کانادایی و ارتباط آن با افزایش خطر چاقی هشدار دادهاند. کوستا ملیکو، استادیار علوم تغذیه در دانشکده پزشکی تِمرتی دانشگاه تورنتو، در این زمینه میگوید: «ما دریافتیم که غذاهای فوق فرآوریشده تقریباً نیمی از کل انرژی دریافتی روزانه کودکان را تشکیل میدهند.»
به گزارش بخش علوم تغذیه رسانه اخبار پزشکی مدنا، این یافتهها نخستین پژوهشی است که تفاوتهای جنسیتی در تأثیر غذاهای فوق فرآوریشده بر خطر چاقی در میان کودکان کانادایی را بررسی کرده و نشان داده است که این تأثیر در پسران قویتر است. غذاهای فوق فرآوریشده محصولاتی صنعتی هستند که حاوی ترکیباتی غیرمعمول در آشپزخانههای خانگی، مانند امولسیفایرها، مواد نگهدارنده، رنگها و طعمدهندههای مصنوعی هستند. این دسته گسترده شامل محصولاتی مانند نوشابههای گازدار، نودلهای فوری و چیپس است، اما برخی خوراکیهای کمتر آشکار را نیز در بر میگیرد، مانند ماستهای طعمدار و نانهای سبوسدار صنعتی.
برای بررسی ارتباط میان مصرف غذاهای فوق فرآوریشده و رشد چاقی، پژوهشگران از دادههای بیش از ۲,۲۰۰ کودک شرکتکننده در مطالعه همگروهی بارداری CHILD استفاده کردند. این مطالعه یکی از بزرگترین مطالعات طولی در کانادا است که اطلاعات مربوط به خانوادهها را از دوران بارداری تا مراحل کلیدی رشد جمعآوری میکند تا تأثیر عوامل ژنتیکی و محیطی بر سلامت طولانیمدت کودکان را ارزیابی کند. این تحقیق به سرپرستی ژنگ هاو چِن، دانشجوی دکتری در آزمایشگاه ملیکو، انجام شده است. چن میگوید که کانادا یکی از کشورهایی است که بیشترین میزان مصرف غذاهای فوق فرآوریشده را در جهان دارد.
در این مطالعه، پژوهشگران دادههای مربوط به پرسشنامههای تفصیلی بسامد غذایی که توسط مراقبان کودکان در سن سهسالگی تکمیل شده بود را بررسی و آن را با اندازهگیریهای فیزیکی همان کودکان در پنجسالگی مقایسه کردند. این اندازهگیریها شامل قد، وزن، دور کمر و ضخامت چینهای پوستی بود. ملیکو تأکید میکند که اوایل کودکی یک دوره حساس رشدی است، زیرا الگوهای غذایی و ترجیحات غذایی که در این دوران شکل میگیرند، میتوانند تا بزرگسالی باقی بمانند.
پژوهشگران دریافتند که افزایش مصرف غذاهای فوق فرآوریشده در سهسالگی با مقادیر بالاتر چربی بدن در پنجسالگی (از جمله شاخص توده بدنی (BMI)، نسبت دور کمر به قد و ضخامت چینهای پوستی) و همچنین خطر بیشتر ابتلا به اضافهوزن یا چاقی همراه بوده است. جالب اینکه این ارتباط عمدتاً در پسران مشاهده شد و حتی پس از در نظر گرفتن عواملی مانند سطح تحصیلات والدین و تغذیه با شیر مادر، همچنان معنادار باقی ماند.
در مطالعات پیگیری در حال انجام، پژوهشگران در حال بررسی این موضوع هستند که آیا جایگزینی بخشی از غذاهای فوق فرآوریشده با مواد غذایی حداقل فرآوریشده و کامل میتواند به کاهش اثرات منفی بر ترکیب بدن و خطر چاقی کمک کند یا خیر. همچنین، آنها در تلاشاند تا دریابند چرا پسران بهطور خاص در برابر آسیبهای بهداشتی ناشی از این غذاها آسیبپذیرتر هستند و نقش میکروبیوم روده در این پیامدهای منفی را بررسی کنند.
ملیکو، که خود مادر یک کودک سهساله است، چالشهایی را که والدین در تأمین یک رژیم غذایی متعادل برای فرزندانشان با آن روبهرو هستند، درک میکند. او میگوید: «غذاهای فوق فرآوریشده بسیار در دسترس هستند و در روزهای پرمشغله راهحلی آسان به نظر میرسند. همهی ما در تلاش هستیم تا فرزندانمان را تغذیه کنیم، اما فرصتهایی برای بهبود رژیم غذایی آنها وجود دارد.»
وی ابراز امیدواری میکند که این مطالعه سیاستگذاران را به اتخاذ تدابیر بهداشت عمومی، مانند برچسبگذاری تغذیهای در قسمت جلوی بستهبندی محصولات، ترغیب کند تا انتخاب گزینههای سالمتر و کمتر فرآوریشده برای خانوادهها آسانتر شود. چن نیز در این رابطه میگوید: «غذاهای فوق فرآوریشده امروزه در بازار خردهفروشی فراواناند، اما شناسایی همهی آنها آسان نیست.»
ملیکو و چن به نمونههایی از کشورهای دیگر اشاره میکنند که در آنها اقدامات مؤثری برای کاهش مصرف غذاهای فوق فرآوریشده انجام شده است، مانند برچسبگذاری Nutri-Score که در فرانسه به کار میرود و از یک مقیاس رنگی از A تا E برای رتبهبندی ارزش تغذیهای غذاها استفاده میکند. همچنین، مالیات بر غذاهای ناسالم در برخی کشورها به کاهش مصرف این محصولات کمک کرده است.
ملیکو همچنین تأکید میکند که با افزایش تعداد خانوارهای کانادایی که با ناامنی غذایی مواجهاند، حمایتهای سیاستگذاری گستردهتری برای تضمین دسترسی و مقرونبهصرفه بودن غذاهای کامل و تازه ضروری است. او هشدار میدهد: «کانادا در این حوزه عقب مانده است. با توجه به اینکه اضافهوزن و چاقی تقریباً یکسوم کودکان این کشور را تحت تأثیر قرار داده است، ترسناک است که ما اقدامات جدیتری در این زمینه انجام نمیدهیم.»
