جوزف شیا که در میرتل بیچ کارولینای جنوبی پوشاک ورزشی میفروشد از غذاهایی که میخورد نگران است و درباره آنها تأمل میکند. مواد شیمیایی با نامهای پیچیده و مبهم. اشارههای روی برچسب محصولات به طعمدهندههای طبیعی یا مصنوعی نامشخص. غذاهای ناسالمی که با بودجه او سازگارند اما اعتیادآور به نظر میرسند و احساس ناخوشی به او میدهند.
به گزارش بخش علوم تغذیه رسانه اخبار پزشکی مدنا، شیا یکی از ۱۳۱۰ نفری که در نظرسنجی گروه تحقیقاتی سیاست سلامت KFF درباره اولویتهای مراقبتهای بهداشتی شرکت کردند گفت فرض میکند سازمان غذا و دارو (FDA) اطمینان حاصل میکند که مواد تشکیلدهنده ایمن هستند. بررسی KFF Health News نشان داد که محدودیتهای سازمان غذا و دارو بر مواد تشکیلدهنده غذایی محدود و نسبتاً ضعیف است بهویژه در مقایسه با اروپا. به گفته یک متخصص دستکم ۹۵۰ ماده در غذاهای ما وجود دارد که در اروپا مجاز نیستند و مواد شیمیایی مرتبط با نگرانیهای بهداشتی در صدها محصول که قفسههای سوپرمارکتهای آمریکایی را پر کردهاند یافت میشوند.
رابرت اف. کندی جونیور رئیس جدید وزارت بهداشت و خدمات انسانی سالها درباره خطرات افزودنیهای غذایی هشدار داده و گفته است که میخواهد به مسمومیت جمعی کودکان آمریکایی پایان دهد. در جلسه تأیید صلاحیت در ۶ مارس مارتی ماکاری نامزد دونالد ترامپ برای ریاست سازمان غذا و دارو نگرانی خود را درباره غذاهایی با مولکولهای زیادی که در طبیعت یافت نمیشوند ابراز کرد. او گفت: «اینها مواد شیمیایی هستند که صنعت اصرار دارد ایمناند اما زیرمجموعهای از آنها نگرانکننده هستند.»
اما اقدامات اولیه دولت ترامپ برای کاهش کارکنان سازمان غذا و دارو باعث شد جیم جونز مدیر واحد ایمنی غذایی این سازمان ماه گذشته استعفا دهد و نگرانیهایی را در میان متخصصان ایمنی غذایی ایجاد کرد که دولت ممکن است نظارت را تضعیف کند. تا حد زیادی سازمان غذا و دارو تعیین ایمنی مواد تشکیلدهنده و افزودنیها را به شرکتهای غذایی واگذار میکند. شرکتها مجبور نیستند این تصمیمات را به سازمان گزارش دهند و نیازی به فهرست کردن همه مواد تشکیلدهنده روی برچسب محصولاتشان ندارند.
در حالی که شرکتهای دارویی موظفاند تحقیقات انسانی را با سازمان غذا و دارو به اشتراک بگذارند این سازمان عمدتاً از آنچه تولیدکنندگان غذا درباره محصولاتشان میدانند بیاطلاع است. رابرت کالیف در دسامبر در کمیته سنا هنگام خروج از سمت کمیسر سازمان غذا و دارو گفت: «صنعت غذا تحقیقات عظیمی انجام میدهد که ما به آنها دسترسی نداریم.» در نتیجه نظارت سازمان غذا و دارو بر افزودنیهای غذایی بسیار ضعیفتر از نظارت آن بر داروهای تجویزی است.
کالیف در شهادت خود اظهار داشت: «دلایل خوبی برای نگرانی درباره مواد شیمیایی که بهطور معمول در بسیاری از غذاهای ما گنجانده میشوند وجود دارد.» غذا کسبوکار بزرگی است. بر اساس گزارش Circana یک شرکت تحقیقاتی و مشاورهای مصرفکنندگان آمریکایی سالانه نزدیک به ۱.۷ تریلیون دلار برای غذا و نوشیدنی خرج میکنند. با این حال شرکتهای غذایی آمریکایی بسیاری از موادی که در محصولاتشان استفاده میکنند را مخفی نگه میدارند.
KFF Health News از نه شرکت بزرگ تولیدکننده غذا شامل کوکاکولا کوناگرا برندز جنرال میلز کلانووا (جانشین کلوگ) کرافت هاینز موندلیز اینترنشنال نستله پپسیکو و یونیلیور درباره تعداد موادی که روی برچسب محصولاتشان ذکر نشدهاند نام موادی که بدون دخالت سازمان غذا و دارو ایمن تلقی شدهاند و موادی که در محصولاتشان در ایالات متحده استفاده میشوند اما در اروپا مجاز نیستند و بالعکس سؤال کرد. هیچکدام به این سؤالات پاسخ ندادند.
دانا استمباف سخنگوی نستله گفت: «ما روی کیفیت موادی که استفاده میکنیم تمرکز داریم و همه با الزامات نظارتی مربوطه مطابقت دارند.»
مواد شیمیایی مانند دیاکسید تیتانیوم و پتاسیم برومات که ایمنی آنها مورد بحث بوده است در غذاها در ایالات متحده مجاز هستند اما در اروپا خیر. گزارشی با بودجه سازمان غذا و دارو در جولای ۲۰۲۴ هشدار داد که شرکتها ممکن است خطرات بالقوه را نادیده بگیرند. بنیاد ریگان اودال برای سازمان غذا و دارو وابسته به این سازمان در گزارش خود که عمدتاً بر اساس مصاحبه با نمایندگان شرکتهای زنجیره تأمین غذا بود گفت مواد بالقوه مضر لزوماً نیازی به ذکر روی برچسب محصول ندارند. گزارش افزود: «شرکتها ممکن است به دلیل نگرانی از دعاوی قضایی آینده ردیابی حضور این مواد ترکیبات را انتخاب نکنند.»
برخی افزودنیها میتوانند پشت اصطلاحات کلی مانند ادویهها و طعمدهندههای مصنوعی از دید عموم مخفی بمانند همانطور که مرکز علم در راستای منافع عمومی گزارش داده است یا با سایر معافیتها از الزامات افشا پوشیده شوند. و برخی مواد تشکیلدهنده که باید روی برچسب محصولات ذکر میشدند مانند آلرژنهای بالقوه از جمله شیر گندم تخممرغ و رنگها گاهی افشا نشدهاند بر اساس مجموعهای از فراخوانهای غذایی. شکافهای نظارتی رهبران سیاسی از هر دو حزب دفتر حسابرسی دولت ایالات متحده گروههای نظارتی مانند مرکز علم در راستای منافع عمومی و پژوهشگران دانشگاهی را نگران کرده است.
افزایش نگرانیها به دلیل فراوانی غذاهای فوقفرآوریشده است که از مجموعه گستردهای از مواد شیمیایی برای افزودن طعم و رنگ افزایش ماندگاری کاهش هزینه کنترل بافت یا قوام و بهطور کلی ترغیب مردم به خوردن بیشتر استفاده میکنند. پژوهشگران تخمین زدهاند که غذاهای فوقفرآوریشده اکنون ۷۳ درصد از تأمین غذای ایالات متحده را تشکیل میدهند. سناتور برنی سندرز عضو ارشد کمیته سلامت آموزش کار و بازنشستگی سنا گفته است شواهد روبهرشدی وجود دارد که این غذاها «عمداً برای اعتیادآور بودن طراحی شدهاند» و به اپیدمی چاقی کمک میکنند نکتهای نادر که او و کندی در آن توافق دارند.
ماکاری در جلسه تأیید صلاحیت خود گفت برخی مواد تشکیلدهنده واکنش التهابی مزمن و خفیف در دستگاه گوارش ایجاد میکنند. او افزود: «و ما چه میکنیم؟ کودکان ملتمان را در مقیاس وسیع دارویی میکنیم.» نظرسنجی KFF نشان داد که ۵۸ درصد از پاسخدهندگان میخواهند دولت ترامپ اولویت را به تعیین محدودیتهای سختگیرانهتر بر مواد شیمیایی در تأمین غذای ایالات متحده اختصاص دهد.
انجمن برندهای مصرفکننده که نماینده بسیاری از بزرگترین تولیدکنندگان غذا است از سیستم نظارتی بهعنوان سختگیرانه (مبتنی بر شواهد و اثباتشده) دفاع میکند. سارا گالو معاون ارشد سیاست محصول این انجمن در بیانیهای به KFF Health News گفت این سیستم به شرکتها امکان میدهد «برای پاسخگویی به تقاضای مصرفکننده نوآوری کنند.» گالو افزود: «تولیدکنندگان غذا با توسعه شواهد علمی گسترده و بررسی کارشناسان مستقل ایمنی یک ماده را تأیید میکنند.»
بیش از یک دهه پیش بنیاد خیریه پیو تخمین زد که حدود ۱۰,۰۰۰ افزودنی در غذاهای ایالات متحده مجاز هستند و سازمان غذا و دارو ایمنی حدود ۳,۰۰۰ مورد از آنها را بررسی نکرده است. توماس نلتنر یکی از نویسندگان مطالعه پیو گفت: «این سیستم اساساً خراب است. آنقدر بد است که هیچکس حتی خود سازمان غذا و دارو نمیداند چه چیزی در غذاهای ما وجود دارد.»
سازمان غذا و دارو اجازه استفاده از دیاکسید تیتانیوم را برای بهبود ظاهر غذاها و دیگر اهداف میدهد. بر اساس پایگاه داده گروه کاری محیطزیست این ماده در بیش از ۱۹۰۰ محصول از جمله بسیاری از آبنباتها ذکر شده است. اتحادیه اروپا رویکرد محتاطانهتری دارد. در سال ۲۰۲۱ یک هیئت نظارتی اتحادیه اروپا نتیجه گرفت که دیاکسید تیتانیوم «دیگر نمیتواند بهعنوان افزودنی غذایی ایمن تلقی شود.» این هیئت گفت نمیتوان احتمال آسیب به کروموزومها توسط دیاکسید تیتانیوم را رد کرد.
سازمان غذا و دارو اجازه استفاده از پتاسیم برومات را در نانواییها میدهد و بر اساس پایگاه داده گروه کاری محیطزیست این ماده در بیش از ۲۰۰ محصول از جمله نان نانهای همبرگری و بیگلها ذکر شده است. پتاسیم برومات در بسیاری از کشورها از جمله اتحادیه اروپا کانادا هند و پرو از غذا ممنوع شده است. در سال ۲۰۲۳ کالیفرنیا آن را از غذا از سال ۲۰۲۷ ممنوع کرد. بریتانیا آن را در سال ۱۹۹۰ ممنوع کرد. آژانس بینالمللی تحقیقات سرطان بیش از ۲۵ سال پیش آن را بهعنوان مادهای احتمالاً سرطانزا شناسایی کرد. کمیته مشترک سازمان ملل و سازمان بهداشت جهانی در سال ۱۹۹۲ آن را بهعنوان یک «سرطانزای ژنوتوکسیک» شناسایی کرد.
وبسایت سازمان غذا و دارو میگوید با صنعت برای به حداقل رساندن سطوح پتاسیم برومات همکاری کرده و در حال بررسی این ماده شیمیایی در کنار دیگر مواد است. گروه کاری محیطزیست میگوید پایگاه داده خود را برای کمک به مصرفکنندگان در انتخابهای سالمتر ایجاد کرده و دادههای خام برچسب محصولات توسط Label Insight که متعلق به NielsenIQ ارائهدهنده عمده داده به صنعت است تأمین میشود. این گروه خواستار تنظیم سختگیرانهتر غذاها شده است.
بر اساس بررسی پایگاههای داده سازمان غذا و دارو و کمیسیون اروپا به نظر میرسد دستکم ۹۵۰ افزودنی بیشتر در غذاهای ایالات متحده نسبت به آنچه در اتحادیه اروپا مجاز است استفاده میشود گفت اریک میلستون استاد بازنشسته دانشگاه ساسکس در انگلستان که از دهه ۱۹۷۰ سیاست ایمنی غذایی را مطالعه کرده است.
مقایسه مستقیم دشوار است زیرا سیستمهای نظارتی و نحوه نگهداری سوابق آنها بسیار متفاوت است. شمارش قطعی دشوار است زیرا سازمان غذا و دارو نیازی به اطلاعرسانی صنعت درباره همه چیزهایی که در غذاهای ایالات متحده استفاده میشود ندارد. میلستون گفت: «این نوع سهلانگاری کاملاً در اروپا غیرقابلقبول خواهد بود.»
وقتی سازمان غذا و دارو موادی را برای استفاده در غذا بهطور رسمی تأیید میکند ممکن است دههها بدون بازنگری آنها بگذرد حتی زمانی که تحقیقات بعدی درباره ایمنی آنها تردید ایجاد کند. در ژانویه وقتی سازمان غذا و دارو رنگ قرمز شماره ۳ را از غذاها ممنوع کرد به پژوهشی که در سال ۱۹۸۷ منتشر شده بود استناد کرد. (سازمان گفت هیچ شواهدی مبنی بر خطر این رنگ برای افراد ندارد اما با استناد به یکی از سختگیرانهترین حمایتهای مصرفکننده گفت قانونی از سال ۱۹۶۰ استفاده از افزودنیهایی که در حیوانات سرطان ایجاد میکنند را ممنوع میکند.) در اتحادیه اروپا مواد مورد استفاده در غذاها باید پیش از معرفی تأیید نظارتی را بگذرانند. اتحادیه اروپا همچنین از تنظیمکنندگان خود خواسته است که همه افزودنیهایی که پیش از ۲۰ ژانویه ۲۰۰۹ در بازار بودند را بازنگری کنند فرآیندی که ادامه دارد.
جونز معاون سابق برنامه غذاهای انسانی سازمان غذا و دارو در دسامبر به کمیته سنا گفت: «در سازمان غذا و دارو اگرچه ما اختیار انجام بررسیهای پس از بازار را داریم هیچ الزام قانونی برای انجام آنها وجود ندارد. ما چند دهه از اروپاییها و همتایان کاناداییمان عقب هستیم زیرا آنها الزامات قانونی برای بازنگری مواد شیمیایی که در گذشته مجاز شدهاند دارند.»
وبسایت سازمان غذا و دارو ۱۹ تعیین پس از بازار از سال ۲۰۱۰ را فهرست میکند که موادی بهطور کلی بهعنوان ایمن شناخته نشدهاند. چهار مورد شامل ترکیبات شیمیایی یک قارچ و خود قارچ است. دیگر موارد شامل یک استروئید آنابولیک نوشیدنیهای الکلی کافئیندار کانابیدیول (CBD) جینکوبیلوبا ملاتونین و روغنهای نیمههیدروژنه هستند.
در همین حال تریکلرواتیلن که در دسامبر توسط آژانس حفاظت از محیطزیست بهعنوان «ماده شیمیایی بسیار سمی شناختهشده برای ایجاد سرطان کبد سرطان کلیه و لنفوم غیرهوچکین» ممنوع شد همچنان طبق قوانین سازمان غذا و دارو برای استفاده بهعنوان حلال در تولید غذاها مجاز است.
انریکو دینگس سخنگوی سازمان غذا و دارو گفت این سازمان با رهبری جدید در وزارت بهداشت و خدمات انسانی برای «حفاظت از تأمین غذا از طریق ارزیابیهای ایمنی پیش از بازار و پس از بازار مواد شیمیایی در تأمین غذا» همکاری خواهد کرد. بزرگترین شکاف در نظارت سازمان غذا و دارو بر غذاها به نسلها پیش بازمیگردد.
در سال ۱۹۵۸ کنگره مقرر کرد که پیش از استفاده از افزودنیها در غذاها تولیدکنندگان باید ایمنی آنها را اثبات کنند و تأیید سازمان غذا و دارو را بگیرند. با این حال کنگره استثنایی برای موادی که «بهطور کلی بهعنوان ایمن شناخته شدهاند» ایجاد کرد که بهسادگی به GRAS معروف شد. GRAS همانطور که تصور شده بود وعده تسکین نظارتی برای مواد استاندارد مانند نمک شکر سرکه و بیکینگپودر به همراه بسیاری از مواد شیمیایی را میداد.
با گذشت زمان این حفره قانون را بلعید گزارش سال ۲۰۱۴ توسط نلتنر و ماریسل مافینی برای شورای دفاع از منابع طبیعی گفت. شرکتها میتوانند بهصورت یکجانبه تصمیم بگیرند که موادشان قبلاً بهعنوان ایمن شناخته شدهاند و بدون درخواست مجوز از سازمان غذا و دارو یا حتی اطلاعرسانی به این سازمان از آنها استفاده کنند.
ترجمه بهتری از GRAS میتواند «بهطور کلی بهعنوان مخفی شناختهشده» باشد گزارش شورای دفاع از منابع طبیعی گفت. یک ناظر فدرال به نتیجه مشابهی رسید. دفتر حسابرسی دولت در سال ۲۰۱۰ هشدار داد: «مواد GRAS میتوانند بدون تأیید یا حتی آگاهی سازمان غذا و دارو به بازار عرضه شوند.»
این امر سازمان غذا و دارو را از صرف زمان برای بررسی تعداد بیشماری از مواد معاف کرد. برای مشاوره درباره اینکه آیا مواد GRAS هستند شرکتها ممکن است هیئتهایی از متخصصان تشکیل دهند. سازمان غذا و دارو اشاره کرده است که اعضای هیئت ممکن است توسط شرکتهایی که بررسی را سفارش دادهاند پرداخت شوند اما در راهنمایی به صنعت میگوید «چنین پرداختی بهخودیخود تعارض منافع غیرقابلقبولی نیست.»
جورج ساوتورث مدیر اجرایی انجمن تولیدکنندگان طعمدهنده و عصاره ایالات متحده معروف به FEMA گفت حدود ۳,۰۰۰ ماده طعمدهنده توسط هیئتی از دانشمندان که برای یک گروه صنعتی کار میکنند GRAS تلقی شدهاند. ساوتورث گفت دانشمندان در هیئت FEMA «به سیاستهای سختگیرانه تعارض منافع پایبند هستند» و تعیینهای GRAS آنها به سازمان غذا و دارو ارائه میشود که در پایگاه داده آنلاین گنجانده میشوند.
ساوتورث این هیئت را مستقل توصیف کرد و وبسایت FEMA میگوید اعضای هیئت هرگز کارمند شرکتهای صنایع غذایی نبودهاند. وقتی از ساوتورث پرسیده شد که چند بار هیئت FEMA تشخیص داد که یک طعمدهنده آزمون را پاس نمیکند او پاسخ نداد. او اشاره کرد که برخی بررسیها پیش از رسیدن به نتیجه لغو میشوند. او افزود: «گزارش عمومی این اعداد بدون زمینه کامل میتواند به سوءتفاهمهایی درباره ایمنی مواد منجر شود.»
شرکتهای غذایی گزینه دیگری دارند: میتوانند داوطلبانه به سازمان غذا و دارو اطلاع دهند که معتقدند محصولشان برای استفاده موردنظر GRAS است و دلایل خود را توضیح دهند که بهنوعی به سازمان اطلاع میدهند و اساساً تأیید آن را میجویند. اگر این مسیر را انتخاب کنند نیازی به انتظار برای پاسخ سازمان غذا و دارو برای شروع بازاریابی محصول ندارند این سازمان گفته است.
و خطر زیادی متحمل نمیشوند. اگر سازمان غذا و دارو ضعفهایی در استدلال شرکت یا دلایلی برای نگرانی درباره ایمنی یک ماده شیمیایی ببیند معمولاً بررسی خود را لغو میکند بهجای اینکه ماده را ناایمن اعلام کند. سوابق سازمان غذا و دارو که در وبسایت این سازمان منتشر شدهاند نشان میدهند که این سازمان اغلب به شرکتها راهنمایی میکند که از سازمان بخواهند ارزیابی خود را متوقف کند. این نیز شرکت را آزاد میگذارد تا محصول را بفروشد گروههای ناظر غذایی گفتند.
برای شرکتهایی که داوطلبانه محصولاتشان را به سازمان غذا و دارو ارائه میدهند پیروزی نامهای است که میگوید این سازمان هیچ سؤالی ندارد. اما اگر شرکتها محصولاتی را بهعنوان «بهطور کلی بهعنوان ایمن شناختهشده» بدون پایه محکم بازاریابی کنند این خطر را دارند که روزی سازمان غذا و دارو اقدام اجرایی کند مانند صدور هشدار یا توقف فروش. این در صورتی است که سازمان غذا و دارو متوجه شود.
در ۸ مارس ۲۰۲۲ یک شرکت کانادایی به نام Psyched Wellness بیانیه خبری منتشر کرد که اعلام کرد مجوز بازاریابی محصولات در ایالات متحده را دریافت کرده است. این شرکت گفت یک «هیئت بررسی مستقل از کارشناسان علمی» نتیجه گرفت که عصارهای که این شرکت توسعه داده AME-1 «بهطور کلی بهعنوان ایمن شناخته شده است» و راه را برای فروش عمده و استفاده بهعنوان ماده تشکیلدهنده هموار کرد.
این شرکت قضاوت این هیئت را بهعنوان یک گواهینامه موفق و نقطه عطف کلیدی توصیف کرد. این عصاره از قارچ توهمزای Amanita muscaria استخراج شده بود که این شرکت گفت «دارای قدرتهای شگفتانگیز شفابخش و دارویی است.» همانطور که شرکت بعداً در بیانیه خبری بیان کرد آنها وضعیت خود-گراس را به دست آورده بودند.
در ژوئن ۲۰۲۴ این شرکت اعلام کرد که بهزودی آبنباتهای ژلهای هندوانه Amanita muscaria را عرضه خواهد کرد. با این حال سازمان غذا و دارو بعداً با این شرکت و محصول آن مشکل پیدا کرد. در یادداشتی به تاریخ ۹ سپتامبر ۲۰۲۴ یک سمشناس سازمان غذا و دارو گفت ادعای Psyched Wellness مبنی بر دریافت گواهینامه GRAS نادرست است. این شرکت نتوانست نشان دهد که عصارهاش بهطور کلی بهعنوان ایمن شناخته شده است یادداشت سازمان غذا و دارو گفت.
یادداشت سازمان غذا و دارو که در وبسایت این سازمان منتشر شده است درباره قارچ عصارههای آن و «ترکیبات فعال دارویی شناختهشده» آن گفت که آنها «پتانسیل آسیب جدی و اثرات منفی بر سیستم عصبی مرکزی را دارند.» سازمان غذا و دارو روی این قارچ تمرکز داشت در حالی که مجموعهای از مشکلات پزشکی مرتبط با محصولات برند Diamond Shruumz یک شرکت دیگر شامل شکلاتها آبنباتهای ژلهای و مخروطهای تزریقی بود. وقتی آن شرکت در ژوئن ۲۰۲۴ محصولات خود را فراخواند اعلام کرد که ماده شیمیایی یافتشده در قارچهای Amanita ممکن است عامل علائمی از جمله تشنج و از دست دادن هوشیاری باشد.
یادداشت سازمان غذا و دارو به این فراخوان اشاره کرد و گفت یک مرگ و ۳۰ بستری ممکن است مرتبط بوده باشند. یادداشت Psyched Wellness را به شیوع یا محصولات Diamond Shruumz مرتبط نکرد. جفری استیونز مدیرعامل Psyched Wellness به درخواست مصاحبه یا سؤالات کتبی پاسخ نداد. تا تاریخ ۱ فوریه Psyched Wellness در پرونده اوراق بهادار خود گفت که با استفاده از تعیین خود-گراس به بازاریابی محصولات خود در ایالات متحده ادامه خواهد داد.
اگر مواد تشکیلدهنده غذایی واکنشهای حاد ایجاد کنند مثلاً افراد را به اورژانس بفرستند شناسایی خطرات بالقوه ممکن است نسبتاً آسان باشد و اقدام نظارتی ممکن است بهطور طبیعی دنبال شود. برخی منتقدان سیستم میگویند بیشتر نگران اثرات بهداشتی هستند که ممکن است سالها یا دههها طول بکشد تا بروز کنند. آنگاه وقتی دیر شده باشد ردیابی آسیب به یک ماده تشکیلدهنده خاص دشوار خواهد بود.
همه اینها جوزف شیا از میرتل بیچ را در موقعیت دشواری قرار میدهد. شیا در مصاحبهای گفت برای مدتی سعی کرد از بازاری خرید کند که محصولات ارگانیک زیادی دارد. این کار خیلی گران تمام شد. شیا گفت کل این تصویر بسیار ناامیدکننده است. او گفت: «احتمالاً ما را مسموم میکنند و ما نمیدانیم. سی سال بعد وقتی بیمار شویم متوجه خواهیم شد.»
این مقاله از khn.org بازنشر شده است یک اتاق خبری ملی که روزنامهنگاری عمیق درباره مسائل بهداشتی تولید میکند و یکی از برنامههای اصلی عملیاتی در KFF است منبع مستقل برای تحقیقات سیاست سلامت نظرسنجی و روزنامهنگاری.
